W marcu 2025 roku Europa Środkowa zmaga się z niebezpiecznym nawrotem pryszczycy. Choroba zakaźna parzystokopytnych zwierząt została potwierdzona na Węgrzech i Słowacji. W związku z bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia zwierząt gospodarskich, polska Inspekcja Weterynaryjna wdrożyła nadzwyczajne środki bezpieczeństwa, mające na celu ochronę przed rozprzestrzenieniem się choroby na terytorium kraju.
Nadzwyczajne środki wdrożone w Polsce
W odpowiedzi na zagrożenie, Główny Lekarz Weterynarii oraz Inspekcja Weterynaryjna podjęli szereg działań prewencyjnych. Skontrolowane zostały gospodarstwa, które w okresie od 20 lutego do 20 marca 2025 roku przyjęły zwierzęta ze Słowacji. Łącznie dotyczy to 412 przesyłek zwierząt.
Zakres działań prewencyjnych obejmuje:
- badania kliniczne zwierząt oraz pobieranie próbek do analiz laboratoryjnych,
- wprowadzenie kwarantanny dla gospodarstw objętych kontrolą,
- pracę laboratorium w Zakładzie Pryszczycy w trybie całodobowym, by możliwie szybko identyfikować ewentualne przypadki choroby.
Obowiązki hodowców wynikające z prawa
W obliczu zagrożenia pryszczycą, Główny Lekarz Weterynarii przypomina hodowcom o obowiązkach wynikających z ustawy o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (art. 42):
- natychmiastowe zgłoszenie podejrzenia choroby do Inspekcji Weterynaryjnej lub lekarza weterynarii,
- izolacja zwierząt – zakaz przemieszczania i wprowadzania nowych osobników do stada,
- uniemożliwienie dostępu osobom postronnym do pomieszczeń z podejrzanymi zwierzętami,
- zakaz przemieszczania i sprzedaży produktów pochodzenia zwierzęcego, ściółki, nawozów, pasz i innych materiałów z miejsca wystąpienia choroby,
- udostępnienie zwierząt i zwłok do badań oraz pomoc w działaniach Inspekcji,
- udzielanie wszelkich informacji, które mogą pomóc w lokalizacji źródła zakażenia.
Międzynarodowe reakcje na pryszczycę
Działania Węgier
- Wprowadzenie zakazu wypasu zwierząt w promieniu 10 km od granicy ze Słowacją (do 7 kwietnia).
- Nakaz likwidacji świń w strefie nadzoru (do 31 marca).
Słowacja wprowadza stan wyjątkowy
- Ogłoszenie stanu wyjątkowego na całym terytorium kraju.
- Całkowity zakaz przemieszczania parzystokopytnych oraz organizacji targów i wydarzeń hodowlanych.
- Intensywna dezynfekcja przejść granicznych z Węgrami.
Wnioski i rekomendacje dla hodowców w Polsce
Rozprzestrzenianie się pryszczycy w krajach sąsiednich stanowi realne i poważne zagrożenie dla polskiego rolnictwa. Kluczowe działania, jakie należy podjąć w obecnej sytuacji, to:
- Stałe monitorowanie sytuacji epidemiologicznej w regionie.
- Wdrożenie ścisłych zasad bioasekuracji – w tym dezynfekcja obuwia, pojazdów, narzędzi oraz ograniczenie dostępu osób postronnych do gospodarstw.
- Szybkie zgłaszanie podejrzeń choroby do lokalnych organów weterynaryjnych.
Polska, jako kraj wolny od pryszczycy, ma obowiązek utrzymać wysoki poziom kontroli weterynaryjnej, by chronić rodzimą produkcję rolną i eksport. Nawet jedno ognisko mogłoby skutkować poważnymi ograniczeniami handlowymi, stratami finansowymi i koniecznością likwidacji dużych stad.
