Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowało projekt ustawy, który ma wyeliminować ustne umowy dzierżawy na rzecz obowiązkowej formy pisemnej lub elektronicznej. Dla tysięcy gospodarstw mlecznych korzystających z dzierżawionych gruntów oznacza to nowe obowiązki, ale też realne ryzyko ograniczenia dostępności ziemi.
Kluczowe ustalenia
- Umowy dzierżawy będą musiały być zawierane pod rygorem nieważności w formie pisemnej z urzędowym potwierdzeniem daty albo w formie elektronicznej — dla umów ustnych przewidziano 3-letni okres przejściowy.
- Umowy zostaną podzielone na krótkoterminowe (do 8 lat) i długoterminowe (powyżej 8 lat, maksymalnie do 30 lat); resort chce promować te drugie jako gwarancję stabilności produkcji.
- Dzierżawcy długoterminowi zyskają nowe prawa: możliwość poddzierżawy do 25% gruntu bez zgody właściciela oraz przeniesienia praw na następcę czy małżonka.
- KRIR i Stowarzyszenie WSPÓLNA ROLA ostrzegają, że nadmierny formalizm może zniechęcić właścicieli do zawierania nowych umów, co ograniczy podaż dzierżawy na rynku.
Wpływ na polską branżę mleczną
Dla gospodarstw mlecznych, które od lat powiększają areał paszowy dzięki dzierżawie, projekt oznacza konieczność formalizacji relacji z właścicielami gruntów jeszcze przed upływem 3-letniego okresu przejściowego. To także realna korzyść: prawo dzierżawy ujawnione w księdze wieczystej ochroni hodowcę przed nagłym wypowiedzeniem umowy w razie sprzedaży działki. Jednocześnie warto pamiętać o ryzyku wskazywanym przez organizacje rolnicze — jeśli właściciele zaczną się wycofywać z dzierżawy, gospodarstwa korzystające z unijnych dopłat powiązanych z użytkowanymi gruntami mogą stanąć przed koniecznością zwrotu wsparcia.
Opinie ekspertów
„Projektowane przepisy, pomimo deklarowanego celu uporządkowania zasad dzierżawy gruntów rolnych, w obecnym brzmieniu wprowadzają nadmierny formalizm oraz nie uwzględniają obecnych realiów prowadzenia gospodarstw w Polsce.”
— Krajowa Rada Izb Rolniczych, pismo do MRiRW z 30 czerwca 2026
„Właściciel, widząc, jak daleko idące skutki wywołuje podpisanie umowy, może dojść do prostego wniosku: najbezpieczniej będzie jej nie podpisywać wcale.”
— Stowarzyszenie Rolników Towarowych WSPÓLNA ROLA
„Największy paradoks tej ustawy polega na tym, że im bardziej ustawodawca będzie próbował zmusić uczestników rynku do formalizacji, tym większa będzie pokusa jej unikania.”
— Stowarzyszenie Rolników Towarowych WSPÓLNA ROLA
Praktyczne wnioski dla hodowców
- Sprawdź, czy Twoje obecne umowy dzierżawy są zawarte ustnie — jeśli tak, zaplanuj ich formalizację przed upływem 3-letniego okresu przejściowego.
- Rozważ przejście na umowy długoterminowe (powyżej 8 lat), by skorzystać z nowych uprawnień do poddzierżawy i przenoszenia praw na następców.
- Zabezpiecz interesy gospodarstwa poprzez ujawnienie prawa dzierżawy w księdze wieczystej — to ochrona przed wypowiedzeniem umowy przy zmianie właściciela.
- Śledź dalsze prace legislacyjne za pośrednictwem izb rolniczych — projekt może jeszcze ulec zmianom pod wpływem uwag środowiska rolniczego.
Zobacz także: Mlekovita zakończyła 2025 rok z rekordowymi wynikami. Przychody przekroczyły 10,5 mld zł
