Brakuje kilku zer w fakturach – tak hodowcy opisują obecną sytuację na rynku mleka. Według najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego, cena skupu mleka w listopadzie 2025 roku wyniosła 213,39 zł za hektolitr, co oznacza spadek o 8,6% w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego. W trzech województwach ceny przebiły psychologiczną barierę 2 złotych za litr w dół.
Regionalne zróżnicowanie cen skupu mleka
Dane GUS pokazują znaczące różnice cenowe między poszczególnymi regionami kraju. Najwyższe ceny skupu mleka utrzymują się w województwie podlaskim, gdzie hodowcy otrzymują średnio 230,22 zł za hektolitr, czyli około 2,30 zł za litr. Na drugim miejscu plasuje się województwo lubuskie z ceną 224,35 zł za hektolitr, a trzecie miejsce zajmuje lubelskie z ceną 217,74 zł za hektolitr. Średnia krajowa wynosi 213,39 zł za hektolitr, co w przeliczeniu daje około 2,13 zł za litr mleka.
Najbardziej niepokojąca sytuacja panuje w trzech województwach, gdzie ceny spadły poniżej symbolicznej granicy 200 zł za hektolitr, czyli poniżej 2 złotych za litr. Ten alarmujący trend pokazuje, że w ciągu zaledwie trzech miesięcy ceny spadły o około 45 groszy na litrze. Dla gospodarstwa produkującego 500 000 litrów mleka rocznie oznacza to stratę przychodów rzędu 225 000 złotych w skali roku.
Przyczyny spadku cen mleka na rynku krajowym
Obecna sytuacja cenowa wynika z kombinacji kilku czynników, które jednocześnie oddziałują na rynek mleka. Globalna nadpodaż surowca stanowi główny powód spadków. Stany Zjednoczone, Europa i Nowa Zelandia zwiększyły produkcję, a analitycy PKO BP wskazują, że końcówka trzeciego kwartału 2025 roku charakteryzowała się największym od 2017 roku rocznym wzrostem produkcji mleka u głównych światowych graczy. Fonterra, największa spółdzielnia mleczarska na świecie, obniżyła prognozę cen z 9,50 do 9,00 dolarów nowozelandzkich za kilogram.
Zamknięcie rynku chińskiego poprzez wprowadzenie wysokich ceł dodatkowo pogarsza sytuację, ponieważ nadwyżki, które mogłyby trafić do Azji, pozostają w Europie. Dobre warunki pogodowe na kontynencie sprzyjały wysokiej produktywności stad, a opóźnione wycielenia na Zachodzie przesunęły sezonowy szczyt produkcji. Do tego dochodzi presja ze strony sieci handlowych, które prowadzą wojny cenowe na produktach mlecznych, wymuszając obniżanie marż przez przetwórców.
Opinie ekspertów i prognozy na 2026 rok
Agnieszka Maliszewska z Polskiej Izby Mleka podkreśla, że spadki cen wynikają z kombinacji globalnej nadpodaży, słabego eksportu i presji ze strony sieci handlowych, określając to jako wielowymiarowy problem. Analitycy PKO BP w raporcie Agro Nawigator ostrzegają, że nadpodaż surowca będzie nadal wywoływała presję na ceny w kolejnych kwartałach.
Małgorzata Cebelińska, wiceprezes Mlekpolu, zwraca uwagę, że globalny rynek produktów mleczarskich pozostaje bardzo niestabilny, jednak rynki surowcowe zawsze podlegają wahaniom. Kluczem jest przygotowanie się na trudniejsze czasy. Prognozy na 2026 rok wskazują na dalsze spadki w pierwszym kwartale, możliwą stabilizację w drugim kwartale i ewentualne odbicie w drugiej połowie roku, jeśli nastąpi redukcja stad produkcyjnych.
Strategie przetrwania dla hodowców bydła mlecznego
W obliczu spadających cen hodowcy powinni natychmiast przeanalizować strukturę kosztów produkcji i zidentyfikować obszary, w których tracą najwięcej. Optymalizacja żywienia, szczególnie poprzez zwiększenie udziału kukurydzy w dawce pokarmowej, może dostarczyć więcej energii przy niższych kosztach. Negocjowanie cen pasz z lokalnymi dostawcami oraz hurtowe zamówienia mogą przynieść dodatkowe oszczędności.
W perspektywie kilku miesięcy warto skupić się na poprawie wydajności mlecznej poprzez lepszą genetykę, żywienie i dobrostan zwierząt. Zmniejszenie okresu międzywycieleniowego pozwala uzyskać więcej mleka z tej samej krowy. Strategicznie najważniejsza jest dywersyfikacja, obejmująca produkcję premium, mleko A2, produkty ekologiczne lub lokalne marki z wyższą marżą.
