Najnowszy raport ZSRIR (Rynek Mleka NR 2/2026, dane z 5-11 stycznia 2026 r.) ujawnia dramatyczne zmiany na polskim rynku mleczarskim. Średnia cena skupu mleka spadła do 215,09 zł/100 kg – to najniższy poziom od dwóch lat. Jednocześnie eksport produktów mlecznych bije rekordy, rosnąc o blisko 14%. Jak te dwie sprzeczne tendencje wpłyną na polskich hodowców bydła mlecznego?
Kluczowe dane z raportu ZSRIR – Liczby, które musisz znać
Raport Ministerstwa Rolnictwa dostarcza twardych danych o kondycji sektora mleczarskiego. Oto najważniejsze wskaźniki wpływające na opłacalność hodowli bydła mlecznego:
Ceny skupu mleka surowego (listopad 2025)
| Wskaźnik | Wartość | Zmiana m/m | Zmiana r/r |
| Cena skupu Polska | 215,09 zł/100 kg | -4,14% | -10,65% |
| Makroregion Północny | 222,72 zł/100 kg | -4,26% | — |
| Makroregion Centralny | 198,26 zł/100 kg | -3,21% | — |
| Makroregion Południowo-Wschodni | 213,20 zł/100 kg | -2,75% | — |
| Makroregion Zachodni | 194,89 zł/100 kg | -6,76% | — |
| Mleko EKOLOGICZNE | 289,89 zł/100 kg | +6,99% | — |
Różnice regionalne są znaczące – hodowcy z makroregionu zachodniego otrzymują nawet o 28 zł/100 kg mniej niż w regionie północnym. Jedynym „zielonym” punktem jest mleko ekologiczne z premią +35%.
Ceny przetworów mlecznych – dramatyczne spadki
Tydzień 5-11 stycznia 2026 przyniósł spektakularne zmiany cen produktów mlecznych. Masło, które rok temu osiągało rekordowe poziomy, dziś kosztuje niemal o połowę mniej:
| Produkt | Cena aktualna | Zmiana tyg. | Zmiana r/r |
| Masło 82% w blokach | 1 743,93 zł/100kg | -0,30% | -45,75% |
| Masło konfekcjonowane | 1 831,13 zł/100kg | +3,34% | -47,07% |
| Mleko w proszku odtłuszczone | 887,94 zł/100kg | -10,09% | -20,50% |
| Mleko w proszku pełne | 1 345,76 zł/100kg | -1,35% | -32,12% |
| Ser typu Edamski | 1 796,76 zł/100kg | -6,90% | -16,87% |
| Ser typu Gouda | 2 060,04 zł/100kg | +6,79% | -6,81% |
UWAGA: Spadki cen masła o niemal 50% rok do roku to sygnał głębokiej korekty po rekordowych cenach z 2024/2025. Jedynie ser Gouda pokazuje krótkoterminowe odbicie.
Polska na tle Unii Europejskiej – 10. miejsce w rankingu
Dane Komisji Europejskiej za listopad 2025 pokazują, że Polska utrzymuje się w środku stawki europejskiej. Średnia cena skupu w Polsce wyniosła 50,76 EUR/100 kg, nieznacznie powyżej średniej unijnej (50,64 EUR/100 kg).
Ranking wybranych krajów UE:
| Pozycja | Kraj | Cena XI-2025 | Cena XI-2024 |
| 1 | Cypr | 65,89 EUR | 66,02 EUR |
| 2 | Malta | 63,39 EUR | 61,33 EUR |
| 3 | Włochy | 58,25 EUR | 54,91 EUR |
| 4 | Austria | 56,58 EUR | 53,35 EUR |
| 5 | Szwecja | 56,32 EUR | 54,30 EUR |
| … | … | … | … |
| 10 | Polska | 50,76 EUR | 55,58 EUR |
| — | Średnia UE | 50,64 EUR | 53,52 EUR |
| 15 | Niemcy | 49,34 EUR | 54,68 EUR |
| 20 | Słowacja | 47,63 EUR | — |
UWAGA: Rok temu polska cena wynosiła 55,58 EUR/100 kg. Spadek o prawie 9% w skali roku to sygnał ostrzegawczy dla sektora hodowli bydła mlecznego.
Handel zagraniczny – Rekordowy eksport mimo spadających cen
Paradoksalnie, mimo spadających cen krajowych, polski eksport produktów mlecznych bije rekordy. W okresie I-X 2025 r. osiągnął wartość prawie 3 mld EUR – wzrost o 13,87% w porównaniu do analogicznego okresu 2024 roku.
| Wskaźnik | I-X 2025 | I-X 2024 | Zmiana |
| EKSPORT | 2 997,9 mln EUR | 2 632,8 mln EUR | +13,87% |
| IMPORT | 1 429,2 mln EUR | 1 342,1 mln EUR | +6,49% |
| SALDO | +1 568,6 mln EUR | +1 290,7 mln EUR | +21,53% |
Struktura eksportu – co sprzedajemy najwięcej:
- Sery i twarogi: 1 117,4 mln EUR (+11,3%)
- Mleko i śmietana niezagęszczone: 661,1 mln EUR (+16,4%)
- Masło i tłuszcze mleczne: 476,2 mln EUR (+38,1%)
- Jogurty i maślanka: 241,4 mln EUR (+19,1%)
- Serwatka: 191,7 mln EUR (+19,7%)
Główne kierunki eksportu: Niemcy (613,7 mln EUR), Litwa, Korea Południowa, Wietnam, Słowacja, Holandia.
Wpływ na polskich hodowców bydła mlecznego
Obecna sytuacja rynkowa stawia przed hodowcami poważne wyzwania. Spadek cen skupu o ponad 10% rok do roku oznacza realne straty finansowe, szczególnie dla gospodarstw o niższej efektywności produkcyjnej.
Kalkulacja strat – przykład dla stada 50 krów
Przy średniej rocznej wydajności 8 000 litrów/krowę i spadku ceny o 25,65 zł/100 kg (różnica między listopadem 2024 a 2025), roczna strata dla stada 50 krów wynosi około 102 600 zł.
Wzór: 50 krów × 8 000 l × 25,65 zł/100 kg = 102 600 zł
Szanse
- Rosnący rynek ekologiczny – cena mleka eko wzrosła o 7% i wynosi 289,89 zł/100 kg (+35% premii)
- Silna pozycja eksportowa – Niemcy, Korea Płd., Wietnam to kluczowe rynki zbytu
- Niższe koszty pasz – stabilizacja cen zbóż sprzyja obniżeniu kosztów żywienia krów
- Wzrost popytu na sery – eksport serów +11,3%, ser Gouda +6,8% tydzień do tygodnia
Zagrożenia
- Dalsza presja cenowa – nadpodaż mleka w UE może utrzymać niskie ceny
- Różnice regionalne – makroregion zachodni z najniższymi cenami (194,89 zł)
- Rosnące koszty pracy i energii – wpływają na opłacalność hodowli bydła
- Spadek cen masła – prawie 50% r/r sygnalizuje głęboką korektę rynkową
Praktyczne wnioski dla hodowców – Co robić teraz?
W obliczu spadających cen skupu kluczowa staje się optymalizacja kosztów produkcji i poszukiwanie dodatkowych źródeł przychodów. Oto konkretne rekomendacje:
1. Przeanalizuj koszty żywienia krów
Przy spadających cenach mleka każda oszczędność na 1 kg paszy przekłada się na lepszą marżę. Rozważ optymalizację dawek pokarmowych i współpracę z doradcą żywieniowym.
2. Rozważ konwersję na produkcję ekologiczną
Premia cenowa wynosi obecnie +35% względem mleka konwencjonalnego. To jedyny segment z rosnącymi cenami (+7% m/m).
3. Negocjuj warunki z odbiorcami
Przy rosnącym eksporcie (+14%) przetwórcy potrzebują stabilnych dostawców. To argument w negocjacjach cenowych, szczególnie przy długoterminowych kontraktach.
4. Monitoruj parametry mleka
Standardowe parametry (3,5% białka, 4,27% tłuszczu) to minimum. Wyższe parametry = lepsza cena. Inwestycja w żywienie krów pod kątem jakości mleka może się szybko zwrócić.
5. Inwestuj w technologie mleczne
Automatyzacja dojenia, monitoring zdrowia stada i systemy zarządzania stadem obniżają koszty w dłuższej perspektywie. Sprawdź dostępne programy dofinansowania.
Podsumowanie
Raport ZSRIR z stycznia 2026 potwierdza trudną sytuację na rynku mleka:
| Kluczowy wskaźnik | Wartość | Ocena |
| Cena skupu mleka | 215,09 zł/100kg | 🔴 -10,65% r/r |
| Cena mleka ekologicznego | 289,89 zł/100kg | 🟢 +6,99% m/m |
| Cena masła w blokach | 1 743,93 zł/100kg | 🔴 -45,75% r/r |
| Eksport produktów mlecznych | 2 997,9 mln EUR | 🟢 +13,87% r/r |
| Saldo handlu zagranicznego | +1 568,6 mln EUR | 🟢 +21,53% r/r |
| Pozycja Polski w UE | 10. miejsce | 🟡 Środek stawki |
Kluczem do przetrwania jest optymalizacja kosztów, dywersyfikacja produkcji i wykorzystanie nisz rynkowych, takich jak mleko ekologiczne.
Źródło: Raport ZSRIR „Rynek Mleka” NR 2/2026, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Departament Rynków Rolnych i Energii, Wydział Informacji i Analiz Rynkowych. Dane z okresu 5-11 stycznia 2026 r.
🔔 Śledź nas na ProDairy.pl – Twoje źródło wiedzy o hodowli bydła mlecznego, żywieniu krów i technologiach mlecznych!
